شمس الدين محمد بن محمود الشهرزوري ( مترجم : تبريزى )

ديباچه 67

نزهة الأرواح وروضة الأفراح ( تاريخ الحكماء قبل ظهور الإسلام وبعده ) ( فارسى )

تحليل حد » ياد مىكند ، در پايان آن فهرستى از نگارشهاى پزشكى خود ميآورد ( سزگين 3 : 80 ) و در پايان نويد ميدهد كه در آينده فهرستى از آثار خود در دو مقاله خواهم نوشت . دو نسخه ازين يكى در دست داريم يكى در مجلس شماره 2 / 521 ( 2 : 305 ) مقابله شده در 692 ( 21 ر - 75 پ ) دومى 2 / 4914 دانشگاه ( 14 : 4016 برگ 7 ر - 9 پ ) آغاز آن نزديك است به آنچه كه در عيون الانباء ( 1 : 91 ) دربارهء آن آمده است . دو نسخهء ديگر در الصناعة الصغيرة در مجلس هست به شماره 4 / 989 طباطبائى كه جملهء پنجم است نوشتهء 993 ، ديگرى به شمارهء 1 / 6037 ( 19 : 30 ) كه آن هم از جوامع اسكندرانيين است و جز آن دو تا است ( سزگين 3 : 146 ) و در آغاز آن روشها پنج تا است ( تحليل به عكس ، تركيب ، تحليل حد ، قسمت ، صفات و رسوم ) . اين بحث منطقى آغاز اين دو نسخه بسيار ارزنده است . فارابى در فن برهان و در رسالهء تحليل ( يادگار نامهء يغمايى ص 178 ) به روشهاى سه‌گانه اشارت دارد ( تحليل ، تركيب ، قسمت ) . عامرى نيشابورى هم در الامد الى الابد فصل ششم ( ص 93 ) از چهار هنر و قانون و ترازوى منطقى ( تقسيم و تحديد و تحليل و برهان ) ياد كرده است . آنچه كه در پايان الصناعة الصغيرة مىبينيم نزديك است به « كتاب فى مراتب قرائة كتبه » ( ابن ابى اصيبعه 1 : 90 ) و پيش از پيناكس ساخته شده و در آن نويد داده شده كه پيناكس را پس ازين بنگارد . يحيى نحوى از آن گزين و گلچينى كرده و ابن الطيب و على بن رضوان آن را گزارش دادند و گزارش ابن رضوان به لاتينى در آمده است ( سزگين 3 : 80 ) . در اين فهرست نخستين كتاب خواندنى الاسطقسات است دومى المزاج سومى مزاج الادوية چهارمى القوى الطبيعية سپس التشريح و نزديك است به گفتار قسطا بن لوقا . در عيون الانباء ( 1 : 90 )